Merhaba sevgili aileler konumuz çocuklarda kıskançlık. Sizlerle sırayla; kıskançlık kelimesine bakacağız, normal ve anormal kıskançlıktan bahsedip yapmamız gerekenlere odaklanacağız.
Kıskançlık bende olanı onunla paylaşmak istememek diyebiliriz kısaca. Yani çocuk sizi ya da diğer önemli alanları (onda olan) kardeşiyle paylaşmak istemez.
Elbette her duygu gibi bu duyguda insanda olan ve faydaları olabilecek duygulardan biridir. Bu noktada çocuklar arasında zaman zaman kıskançlık yaşanabileceğini bilmek önemli olacaktır.
Kardeşler arasında (sistematik olmayan bir şekilde) itişme ve didişmelerin olması normaldir.
Bu onların mücadele, savaşma ve baş etme kapasitelerini arttırarak gerçek hayatta karşılaşabileceği örneklerin provasını oluşturur. Aynı zamanda çoğu an “vakit geçirme” odaklı eğlence alanı oluşturur kardeş atışmaları.
Fakat elbette duyguların bir barajı olması gerekir. Barajın taştığı durumlarda sorun var demektir.
NORMAL KISKANÇLIK
Normal kıskançlık çocukların arasının bir iyi bir kötü olmasıdır. Araları %50-%50 iyi ve kötü olabilir. Çocukları gözlemleyerek böyle bir oran belirleyebilirsiniz. Normal kıskançlık durumlarında arada itişmeler, birbirine kızmalar olabilir.
ANORMAL KISKANÇLIK
Çocukların aralarının yüzde olarak daha kötü olduğu (%70 kötü, %30 iyi vb.) durumlarda veya aralarının bir iyi bir kötü olduğu fakat kötü olduğu zamanlarda sistematik bir şekilde fiziksel ve sözel şiddetin yoğun olduğu, doğmamasını istemek, yok olsun vb. sitemlerinin istikrarlı şekilde dile getirildiği zamanlarda anormal bir durum söz konusu olur.
NELER YAPMAMIZ GEREKİR?
- Kıskançlığı arttıran sebeplerden biri kıyaslanmadır. Bir insanın en temel psikolojik ihtiyaçları arasında sevgi, ilgi ve takdir bulunur. Kıyaslanma durumu söz konusu olduğunda çocuk ilgi ve takdiri alamamış olur ve bir hasetlik içinde girebilir.
Bazen aileler pekiştireç olarak yanlış bir şekilde çocukları kıyaslar.
“…. Bak o odasını topladı sen toplamıyorsun.” “Bak o ne güzel yemeğini yedi sen yemiyorsun.” Vb. gibi kıyaslamalar ebeveyn ve ya bir yakını tarafında olumlu davranışa çekilebilmesi adına çocuklara söylenmektedir. Fakat durum olumluyu pekiştirmek yerine çocukta olumsuz duyguyu besler. Bu noktalarda ailede körükleyen bir kişi var mı diye bakmak ve çocuğa bu şekilde yaklaşmamak gerekir.
- Yine temel psikolojik ihtiyaçlarımızdan yola çıkarak birebir vakit geçirmek önemli olacaktır. Bazen depolar (sevgi, ilgi) dolmayabilir bu çocukta olumsuz duyguyu körükler ve çocuk sizlerden alacaklı hale gelebilir.
Kıskanan çocuk ile birebir vakit geçirmek depolarının dolmasını sağlayacaktır. Günde 20 dakika ayrı ve birebir vakit geçirilebilir.
- Çocuklar arasında ayrım olmaması nedeniyle aynı oyuncaklar ve kıyafet alınmaktadır. Başta çok uygun bir tutum gibi gözükse de ilerleyen zamanlarda çocuklar farklılıkları tolere edemez hale gelir. Fakat her durumda aynı eşyaları almak mümkün olmayacaktır. Bu noktada alışmışlığı arttırmak adına farklı eşyalar alınmalıdır.
Maddesel anlamda eşitleme cabasından vazgeçmek gerekir.
- Yanlışı düzeltmektense doğruyu bulup pekiştirmek daha doğru yaklaşım olacaktır. Asıl müdahaleyi onlar olumlu davranış gösterdikten sonra sözel pekiştireçle yapmak uygun olur. İyiyi görüp takdir etmek daha kıymetli olacaktır ve temel ihtiyaçlarımızı doyuran olumlu pekiştireç verecektir.
- Kardeşleri beraber takım yapmak onların eğlenerek vakit geçirmesini sağlar. Bu vakit onların aralarında ki gerginliği azaltırken aynı strateji içerisine girmeyi ve birbirine uyum sağlamalarını yakalar.
- Kardeşlik ile ilgili güzel anlamlı hikayeler gece yatmadan önce anlatılabilir.
Normal veya anormal kıskançlık içerisinde herhangi bir durumda sözel ve fiziksel şiddet karşısında net tutumlar sergilememiz ve sınırları belirlememiz gerekmektedir. Kırmızı çizgiler muhakkak olmalıdır. (Örn: kimse kimseye vurmamalı, birbirine hakaret etmemelidir vb.)
Bu durumlarda şiddet içeren kişi (haklı veya haksız olmaları önemli değildir) bir günlük mahrumiyetlere tabii tutulabilir.
Sınır yoksa kardeş çatışmaları daha fazla yaşanmaktadır.
